Zalecenia ┼╝ywieniowe w chorobach tarczycy

zalecenia ┼╝ywieniowe w chorobach tarczycy

Aktualne zalecenia dietetyczne dla pacjent├│w z chorobami tarczycy

Badania naukowe dowodz─ů, ┼╝e istotny wp┼éyw na rozw├│j choroby Hashimoto maj─ů m.in czynniki ┼╝ywieniowe. Dlatego te┼╝ odpowiednio zbilansowana dieta jest jedn─ů z wa┼╝niejszych dr├│g wspierania pracy tarczycy [1]. W przypadku niekt├│rych pacjent├│w zmiana sposobu od┼╝ywiania powoduje zmniejszenie dawki przyjmowanego hormonu lub nawet remisj─Ö choroby. Jakie s─ů zatem aktualne zalecenia ┼╝ywieniowe w chorobach tarczycy?

Spis tre┼Ťci
Dieta w chorobie Hashimoto
Hashiomoto a gluten i dieta bezglutenowa
Hashimoto a nietolerancja laktozy
Dieta w niedoczynno┼Ťci tarczycy
Wa┼╝ne sk┼éadniki od┼╝ywcze w diecie pacjenta z niedoczynno┼Ťci─ů tarczycy
Dieta a wchłanianie tyroksyny

Do┼é─ůcz do naszej grupy dyskusyjnej na Facebooku: Niedoczynno┼Ť─ç tarczycy i Hashimoto – badania, dieta i suplementacja

Obserwuj nas na Instagramie: @zdrowatarczyca.info

Dieta w chorobie Hashimoto

Zgodnie z zasadami zdrowego żywienia zalecane jest spożycie 4-5 posiłków dziennie. Ostatni posiłek powinien zostać zjedzony około 3-4 godzin przed snem [2].

Je┼Ťli chorujesz na Hashimoto, wskazane jest zwi─Ökszenie poda┼╝y kwas├│w t┼éuszczowych omega-3 oraz witamin antyoksydacyjnych o dzia┼éaniu przeciwzapalnym [3]. Najsilniejsze dzia┼éanie przeciwzapalne wykazuj─ů witaminy C, E, K oraz D. Zalecane jest r├│wnie┼╝ zwi─Ökszenie spo┼╝ycia bia┼éka ÔÇô powinno ono pokrywa─ç nawet 25% ca┼ékowitego dziennego zapotrzebowania na energi─Ö.

Istotna jest tak┼╝e odpowiednia poda┼╝ witaminy D i B12 [4]. Nale┼╝y pami─Öta─ç, ┼╝e osoby z autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy s─ů bardziej nara┼╝one na anemi─Ö z┼éo┼Ťliw─ů. Bardzo niekorzystnie na stan zapalny tarczycy wp┼éywa ponadto wszelka ┼╝ywno┼Ť─ç przetworzona z du┼╝─ů ilo┼Ťci─ů konserwant├│w, wzmacniaczy smaku, barwnik├│w itp. Tego typu produkty nale┼╝y bezwzgl─Ödnie wyeliminowa─ç z codziennego jad┼éospisu [5].

Choroba Hashimoto a gluten i dieta bezglutenowa

Wyniki licznych bada┼ä dowodz─ů, ┼╝e pacjenci z chorob─ů Hashimoto znacznie cz─Ö┼Ťciej choruj─ů r├│wnie┼╝ na celiaki─Ö (trwa┼é─ů nietolerancj─Ö glutenu o pod┼éo┼╝u genetycznym) [6]. Dlatego te┼╝ wskazane jest wykonanie bada┼ä w kierunku celiakii w tej grupie pacjent├│w. Wed┼éug r├│┼╝nych badaczy wsp├│┼éwyst─Öpowanie nadwra┼╝liwo┼Ťci na gluten i choroby Hashimoto wynosi od 3,2 do 43%. Ryzyko wyst─ůpienia celiakii w┼Ťr├│d os├│b z Hashimoto szacuje si─Ö na 1:30 i jest ono a┼╝ 10 razy wi─Öksze ni┼╝ w populacji og├│lnej [7].

Wprowadzenie diety bezglutenowej przed zdiagnozowaniem nietolerancji glutenu mo┼╝e uniemo┼╝liwi─ç postawienie prawid┼éowej diagnozy. Konsekwencj─ů tego b─Ödzie nieprawid┼éowe leczenie. Z kolei rozpoznanie celiakii u pacjenta z chorob─ů Hashimoto oraz ca┼ékowita eliminacja glutenu mog─ů przyczyni─ç si─Ö do zmniejszenia dawki hormon├│w. Poprawi si─Ö bowiem funkcjonowanie tarczycy i zmniejsz─ů stan zapalny oraz ilo┼Ť─ç wytwarzanych przeciwcia┼é [8].

W chwili obecnej brakuje rekomendacji naukowych do rutynowego stosowania diety bezglutenowej u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi. Kontrowersyjna jest również rezygnacja z nabiału.

Dieta bezglutenowa mo┼╝e by─ç zdrowa i przynie┼Ť─ç korzy┼Ťci pacjentom z chorob─ů Hashimoto pod warunkiem, ┼╝e zostanie w┼éa┼Ťciwie zaplanowana. Jej jako┼Ť─ç zale┼╝y przede wszystkim od zawarto┼Ťci sk┼éadnik├│w od┼╝ywczych [9]. Dlatego osoby, kt├│re przechodz─ů na diet─Ö bezglutenow─ů, powinny zasi─Ögn─ů─ç porady do┼Ťwiadczonego dietetyka. W przeciwnym razie rezygnacja z produkt├│w zawieraj─ůcych gluten mo┼╝e wi─ůza─ç si─Ö z niedoborami pokarmowymi i zwi─Ökszonym ryzykiem m.in cukrzycy czy chor├│b sercowo-naczyniowych.

Poniewa┼╝ dieta bezglutenowa cz─Östo by┼éa przedmiotem zainteresowania badaczy, przeprowadzono wiele analiz dotycz─ůcych jej jako┼Ťci oraz wp┼éywu na zdrowie pacjent├│w. Niestety du┼╝a liczba tych bada┼ä wskazuje na wyst─Öpowanie niedobor├│w wybranych witamin i mikroelement├│w (najcz─Ö┼Ťciej witaminy D oraz witamin z grupy B, w tym B9 i B12, wapnia czy ┼╝elaza) u os├│b eliminuj─ůcych gluten. Wszystkie te sk┼éadniki od┼╝ywcze s─ů niezwykle wa┼╝ne w przypadku pacjent├│w cierpi─ůcych na autoimmunologiczne zapalenie tarczycy [10].

Ze wzgl─Ödu na dane literaturowe, kt├│re wskazuj─ů na niedobory pokarmowe wyst─Öpuj─ůce u os├│b przebywaj─ůcych na diecie bezglutenowej, decyzja o jej zastosowaniu bez wyra┼║nych wskaza┼ä medycznych jest ryzykowna [11]. Odpowiednie zbilansowanie diety bezglutenowej jest trudniejsze ni┼╝ dobre skomponowanie jad┼éospisu uwzgl─Ödniaj─ůcego produkty zawieraj─ůce ten sk┼éadnik. Jest to zwi─ůzane przede wszystkim z mniejsz─ů dost─Öpno┼Ťci─ů bezglutenowych produkt├│w zbo┼╝owych.

Spo┼╝ywane cz─Östo przez osoby na diecie bezglutenowej produkty na bazie skrobi pszennej pozbawionej glutenu, kukurydzy czy ry┼╝u s─ů natomiast mniej warto┼Ťciowe, je┼Ťli chodzi o zawarto┼Ť─ç sk┼éadnik├│w od┼╝ywczych w por├│wnaniu np. z produktami pe┼énoziarnistymi zawieraj─ůcymi gluten [12].

Warto tak┼╝e podkre┼Ťli─ç, ┼╝e produkty zbo┼╝owe odgrywaj─ů istotn─ů rol─Ö w profilaktyce nowotwor├│w przewodu pokarmowego, cukrzycy, oty┼éo┼Ťci oraz chor├│b uk┼éadu kr─ů┼╝enia. Aktualne dane wskazuj─ů, ┼╝e bardzo wa┼╝nym czynnikiem (wa┼╝niejszym ni┼╝ niskie spo┼╝ycie t┼éuszczu) w przeciwdzia┼éaniu chorobom uk┼éadu kr─ů┼╝enia jest wysokie spo┼╝ycie b┼éonnika pokarmowego [13].

Cz─Östo osoby, kt├│re s─ů na diecie bezglutenowej z wyboru, stosuj─ů diet─Ö bezglutenow─ů tylko z nazwy. W ich codziennym planie ┼╝ywieniowym znajduj─ů si─Ö bowiem produkty w rzeczywisto┼Ťci zawieraj─ůce gluten. Pami─Ötajmy, ┼╝e ca┼ékowicie wolne od glutenu s─ů wy┼é─ůcznie te produkty, kt├│re oznaczone s─ů znakiem przekre┼Ťlonego k┼éosa. Wiele naturalnie wolnych od glutenu produkt├│w jest nim zanieczyszczonych w trakcie procesu produkcyjnego [14]. Gluten znajdziemy wi─Öc nie tylko w pieczywie, ale te┼╝ w przyprawach, mi─Ösie, w─Ödlinie, suszonych owocach itp. Takie ograniczenie glutenu to niestety za ma┼éo w przypadku os├│b z celiaki─ů, gdzie konieczna jest ca┼ékowita rezygnacja nawet ze ┼Ťladowych ilo┼Ťci tego sk┼éadnika pokarmowego. Dlatego zanim przejdziemy na diet─Ö bezglutenow─ů, warto wykona─ç badania w kierunku celiakii.

Choroba Hashimoto a nietolerancja laktozy

Badania naukowe potwierdzaj─ů, ┼╝e u os├│b z nietolerancj─ů laktozy eliminacja tego cukru z diety znacz─ůco wp┼éywa na popraw─Ö przyswajania tyroksyny, a co za tym idzie ÔÇô pozwala na obni┼╝enie TSH bez zmiany dawki hormonu lub wr─Öcz zmniejszenie tej dawki. Dlatego je┼Ťli chorujesz na Hashimoto, warto r├│wnie┼╝ rozwa┼╝y─ç diagnostyk─Ö w kierunku nietolerancji laktozy. Nietolerancja laktozy najcz─Ö┼Ťciej spowodowana jest istnieniem pewnego wariantu genu LCT, kt├│ry odpowiada za zmniejszon─ů produkcj─Ö enzymu laktaza (trawi─ůcego cukier mleczny, czyli laktoz─Ö). Z tego powodu mo┼╝esz wykona─ç test genetyczny w kierunku tego w┼éa┼Ťnie wariantu. Innym rozwi─ůzaniem jest wodorowy test oddechowy.

Osoby spo┼╝ywaj─ůce mleko i jego przetwory powinny si─Öga─ç przede wszystkim po te produkty, kt├│re s─ů jak najmniej przetworzone. Zawieraj─ů one pe┼énowarto┼Ťciowe bia┼éko, witaminy i sk┼éadniki mineralne, a tak┼╝e jod. Jego zawarto┼Ť─ç w mleku pochodz─ůcym od kr├│w hodowlanych w r├│┼╝nych wojew├│dztwach waha si─Ö od 63,8 do 173,8 mg/L [15].

Zalecenia ┼╝ywieniowe w chorobach tarczycy – dieta w niedoczynno┼Ťci tarczycy

Dieta w przypadku niedoczynno┼Ťci tarczycy powinna by─ç przede wszystkim odpowiednio zbilansowana i urozmaicona. Powinni┼Ťmy stanowczo unika─ç diet restrykcyjnych i bardzo nisko kalorycznych, poniewa┼╝ powoduj─ů one zmniejszenie aktywno┼Ťci tarczycy [16].

Ustalaj─ůc diet─Ö w chorobie tarczycy, punktem wyj┼Ťcia powinny by─ç Twoje dotychczasowe nawyki ┼╝ywieniowe. Warto si─Ögn─ů─ç po pomoc do┼Ťwiadczonego dietetyka, kt├│ry b─Ödzie m├│g┼é skorygowa─ç obecny spos├│b ┼╝ywienia. Wielu pacjent├│w czytaj─ůc o leczeniu tarczycy diet─ů, wprowadza nagle rewolucj─Ö ┼╝ywieniow─ů. Rezygnuj─ů ze wszystkiego, co do tej pory jedli i zaczynaj─ů komponowa─ç sw├│j jad┼éospis z ca┼ékiem nowych produkt├│w. Taka dieta jest bardzo trudna do utrzymania, dlatego przewa┼╝nie po kilku tygodniach pacjenci wracaj─ů do dawnego sposobu ┼╝ywienia.

Korzy┼Ťci wynikaj─ůce z modyfikacji dotychczasowej diety to przede wszystkim:

  • zmniejszenie nasilenia stanu zapalnego,
  • redukcja ryzyka chor├│b dieto-zale┼╝nych,
  • wi─Öksza efektywno┼Ť─ç stosowanej farmakoterapii,
  • poprawa samopoczucia.

Warto┼Ť─ç energetyczna diety powinna by─ç zawsze dostosowana do p┼éci, wagi, wzrostu oraz aktywno┼Ťci fizycznej pacjenta.

Wa┼╝ne sk┼éadniki od┼╝ywcze w diecie pacjenta z niedoczynno┼Ťci─ů tarczycy

W przypadku chor├│b tarczycy bardzo wa┼╝ne jest dostarczenie organizmowi kilku kluczowych sk┼éadnik├│w od┼╝ywczych. Najwa┼╝niejsze s─ů:

  • Jod ÔÇô jest niezb─Ödny do produkcji hormon├│w tarczycy. Jego ┼║r├│d┼éami s─ů m.in. makrela, ma┼é┼╝e, dorsz, ostrygi, otr─Öby, s├│l jodowana, wody mineralne oraz czerwone wino. Niewskazana jest rutynowa suplementacja jodem.
  • Selen ÔÇô jest sk┼éadnikiem enzymu dejodynazy i uczestniczy w przemianie tyroksyny do trijodotyroniny (T3). Niedob├│r tego sk┼éadnika powoduje mniejsze przyswajanie jodu, zmniejszone wytwarzanie T3 oraz mo┼╝e doprowadzi─ç do oksydatywnego uszkodzenia tarczycy. Z uwagi na to, ┼╝e selen wyst─Öpuje w organizmach wraz z bia┼ékiem, du┼╝─ů zawarto┼Ť─ç tego pierwiastka maj─ů produkty z du┼╝─ů ilo┼Ťci─ů bia┼éka takie jak: mi─Öso, ryby, podroby, owoce morza, mleko i jego przetwory, dro┼╝d┼╝e, pieczywo. Niewielkie ilo┼Ťci selenu znajduj─ů si─Ö w warzywach i owocach ÔÇô z wyj─ůtkiem czosnku, grzyb├│w i ro┼Ťlin str─ůczkowych. Nale┼╝y jednak pami─Öta─ç, ┼╝e ilo┼Ť─ç selenu w grzybach jest uzale┼╝niona od zawarto┼Ťci selenu w glebie, w kt├│rej ros┼éy. Mieszka┼äcy Polski zapotrzebowanie na selen pokrywaj─ů przede wszystkim poprzez spo┼╝ycie mi─Ösa, zbo┼╝a i produkt├│w mlecznych [17].

UWAGA! Powszechnie m├│wi si─Ö o tym, ┼╝e bogatym ┼║r├│d┼éem selenu s─ů orzechy brazylijskie. Niestety okazuje si─Ö, ┼╝e mog─ů one zawiera─ç od 8 do 219 mcg selenu w zale┼╝no┼Ťci od gleby, na jakiej by┼éy uprawiane. Orzechy brazylijskie dost─Öpne w Polsce pochodz─ů g┼é├│wnie z Boliwii i Peru i ÔÇô jak si─Ö okazuje ÔÇô zawieraj─ů bardzo ma┼éo tego pierwiastka: 8,83 mcg w jednym orzechu.

  • ┼╗elazo ÔÇô niski poziom ┼╝elaza w organizmie mo┼╝e skutkowa─ç obni┼╝onym poziomem hormonu T3 i wzrostu TSH [18]. Bogatymi ┼║r├│d┼éami ┼╝elaza s─ů przede wszystkim mi─Öso, nasiona lnu, pestki dyni, otr─Öby pszenne, mak, sezam, ┼╝├│┼étka jaj oraz pistacje.
  • Cynk ÔÇô jest kluczowy dla prawid┼éowej pracy tarczycy. Znajdziemy go m.in w zarodkach pszennych, nasionach lnu, pestkach dyni itp.
  • B┼éonnik pokarmowy ÔÇô poprawia motoryk─Ö jelit, zwi─Öksza mas─Ö stolca oraz cz─Östotliwo┼Ť─ç jego oddawania.

Zalecenia ┼╝ywieniowe w chorobach tarczycy

Dieta a wchłanianie tyroksyny

Prawid┼éowe przyswajanie tyroksyny jest podstaw─ů skutecznej farmakoterapii.

To poprawia wchłanianie leku:

  • przyjmowanie leku przynajmniej godzin─Ö przed ┼Ťniadaniem,
  • przyjmowanie leku rano,
  • witamina C.

To pogarsza wchłanianie leku:

  • kawa,
  • soja,
  • sok grejpfrutowy,
  • b┼éonnik,
  • wsp├│┼éwyst─Öpuj─ůca celiakia,
  • nietolerancja laktozy,
  • zaburzenia ┼╝o┼é─ůdkowo-jelitowe [15].

Zobacz te┼╝: Choroba Hashimoto a dieta

Źródła:

[1] K. Pastusiak, J. Michałowska, P. Bogdański. Postępowanie dietetyczne w chorobach tarczycy. Forum Zaburzeń Metabolicznych 2017;8(4):155.

[2]┬áE. Zakrzewska, M. Zegan, E. Michota-Katulska, Zalecenia dietetyczne w niedoczynno┼Ťci tarczycy przy wsp├│┼éwyst─Öpowaniu choroby Hashimoto, ÔÇ×Bromatologia i Chemia ToksykologicznaÔÇŁ 2015, XLVIII, 2, s. 119.

[3] K. Pastusiak, J. Michałowska, P. Bogdański. Postępowanie dietetyczne w chorobach tarczycy. Forum Zaburzeń Metabolicznych 2017;8(4):158.

[4] E. Zakrzewska, M. Zegan, E. Michota-Katulska. Zalecenia dietetyczne w niedoczynno┼Ťci tarczycy przy wsp├│┼éwyst─Öpowaniu choroby Hashimoto. BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. ÔÇô XLVIII, 2015, 2, str. 123

[5] E. Zakrzewska, M. Zegan, E. Michota-Katulska. Zalecenia dietetyczne w niedoczynno┼Ťci tarczycy przy wsp├│┼éwyst─Öpowaniu choroby Hashimoto. BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. ÔÇô XLVIII, 2015, 2, str. 121

[6] Roy A, Laszkowska M, Sundstr├Âm J, et al. Prevalence of Celiac Disease in Patients with Autoimmune Thyroid Disease: A Meta-Analysis. Thyroid. 2016; 26(7): 880ÔÇô890.

[7], [8] A. Ratajczak A, Moszak M, Grzymis┼éawski M. Zalecenia ┼╝ywieniowe w niedoczynno┼Ťci tarczycy i chorobie Hashimoto. Piel─Ögniarstwo i zdrowie publiczne 2017;7(4)309

[9], [10], [11], [12], [14] Rybicka I., Gliszczyńska-Świgło A. Niedobory składników odżywczych w diecie bezglutenowej. Probl Hig Epidemiol 2016, 97(3): 183-186

[13] http://www.endokrynologia.net/tarczyca/hashimoto-ci%C4%85g-dalszy#Dieta_w_Hashimoto dostęp: 5.09.2018.

[15], [16] Pastusiak, J. Michałowska, P. Bogdański. Postępowanie dietetyczne w chorobach tarczycy. Forum Zaburzeń Metabolicznych 2017;8(4):157.

[17], [18] Pastusiak, J. Michałowska, P. Bogdański. Postępowanie dietetyczne w chorobach tarczycy. Forum Zaburzeń Metabolicznych 2017;8(4):158.

Belowski, Hashimoto ci─ůg dalszy. Dieta w Hashimoto, Endokrynologia. Poradnik dla pacjent├│w,

Autor: zdrowatarczyca.info | Zdjęcie: Syda_Productions/depositphotos.com

Ten artyku┼é jest chroniony prawami autorskimi.┬áNiedopuszczalne jest zwielokrotnianie, modyfikowanie, publiczne odtwarzanie i / lub udost─Öpnianie Serwisu, jego cz─Ö┼Ťci, materia┼é├│w w nim zamieszczonych i / lub ich cz─Ö┼Ťci, za wyj─ůtkiem przypadk├│w wskazanych w obowi─ůzuj─ůcych w tym zakresie przepisach prawa.


Dodaj komentarz

Tw├│j adres email nie zostanie opublikowany.