Zalecenia 偶ywieniowe w chorobach tarczycy

zalecenia 偶ywieniowe w chorobach tarczycy

Aktualne zalecenia dietetyczne dla pacjent贸w z chorobami tarczycy

Badania naukowe dowodz膮, 偶e istotny wp艂yw na rozw贸j choroby Hashimoto maj膮 m.in czynniki 偶ywieniowe. Dlatego te偶 odpowiednio zbilansowana dieta jest jedn膮 z wa偶niejszych dr贸g wspierania pracy tarczycy [1]. W przypadku niekt贸rych pacjent贸w zmiana sposobu od偶ywiania powoduje zmniejszenie dawki przyjmowanego hormonu lub nawet remisj臋 choroby. Jakie s膮 zatem aktualne zalecenia 偶ywieniowe w chorobach tarczycy?

Spis tre艣ci
Dieta w chorobie Hashimoto
Hashiomoto a gluten i dieta bezglutenowa
Hashimoto a nietolerancja laktozy
Dieta w niedoczynno艣ci tarczycy
Wa偶ne sk艂adniki od偶ywcze w diecie pacjenta z niedoczynno艣ci膮 tarczycy
Dieta a wch艂anianie tyroksyny

Do艂膮cz do naszej grupy dyskusyjnej na Facebooku: Niedoczynno艣膰 tarczycy i Hashimoto – badania, dieta i suplementacja

Obserwuj nas na Instagramie: @zdrowatarczyca.info

Dieta w chorobie Hashimoto

Zgodnie z zasadami zdrowego 偶ywienia zalecane jest spo偶ycie 4-5 posi艂k贸w dziennie. Ostatni posi艂ek powinien zosta膰 zjedzony oko艂o 3-4 godzin przed snem [2].

Je艣li chorujesz na Hashimoto, wskazane jest zwi臋kszenie poda偶y kwas贸w t艂uszczowych omega-3 oraz witamin antyoksydacyjnych o dzia艂aniu przeciwzapalnym [3]. Najsilniejsze dzia艂anie przeciwzapalne wykazuj膮 witaminy C, E, K oraz D. Zalecane jest r贸wnie偶 zwi臋kszenie spo偶ycia bia艂ka 鈥 powinno ono pokrywa膰 nawet 25% ca艂kowitego dziennego zapotrzebowania na energi臋.

Istotna jest tak偶e odpowiednia poda偶 witaminy D i B12 [4]. Nale偶y pami臋ta膰, 偶e osoby z autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy s膮 bardziej nara偶one na anemi臋 z艂o艣liw膮. Bardzo niekorzystnie na stan zapalny tarczycy wp艂ywa ponadto wszelka 偶ywno艣膰 przetworzona z du偶膮 ilo艣ci膮 konserwant贸w, wzmacniaczy smaku, barwnik贸w itp. Tego typu produkty nale偶y bezwzgl臋dnie wyeliminowa膰 z codziennego jad艂ospisu [5].

Choroba Hashimoto a gluten i dieta bezglutenowa

Wyniki licznych bada艅 dowodz膮, 偶e pacjenci z chorob膮 Hashimoto znacznie cz臋艣ciej choruj膮 r贸wnie偶 na celiaki臋 (trwa艂膮 nietolerancj臋 glutenu o pod艂o偶u genetycznym) [6]. Dlatego te偶 wskazane jest wykonanie bada艅 w kierunku celiakii w tej grupie pacjent贸w. Wed艂ug r贸偶nych badaczy wsp贸艂wyst臋powanie nadwra偶liwo艣ci na gluten i choroby Hashimoto wynosi od 3,2 do 43%. Ryzyko wyst膮pienia celiakii w艣r贸d os贸b z Hashimoto szacuje si臋 na 1:30 i jest ono a偶 10 razy wi臋ksze ni偶 w populacji og贸lnej [7].

Wprowadzenie diety bezglutenowej przed zdiagnozowaniem nietolerancji glutenu mo偶e uniemo偶liwi膰 postawienie prawid艂owej diagnozy. Konsekwencj膮 tego b臋dzie nieprawid艂owe leczenie. Z kolei rozpoznanie celiakii u pacjenta z chorob膮 Hashimoto oraz ca艂kowita eliminacja glutenu mog膮 przyczyni膰 si臋 do zmniejszenia dawki hormon贸w. Poprawi si臋 bowiem funkcjonowanie tarczycy i zmniejsz膮 stan zapalny oraz ilo艣膰 wytwarzanych przeciwcia艂 [8].

W chwili obecnej brakuje rekomendacji naukowych do rutynowego stosowania diety bezglutenowej u pacjent贸w z chorobami autoimmunologicznymi. Kontrowersyjna jest r贸wnie偶 rezygnacja z nabia艂u.

Dieta bezglutenowa mo偶e by膰 zdrowa i przynie艣膰 korzy艣ci pacjentom z chorob膮 Hashimoto pod warunkiem, 偶e zostanie w艂a艣ciwie zaplanowana. Jej jako艣膰 zale偶y przede wszystkim od zawarto艣ci sk艂adnik贸w od偶ywczych [9]. Dlatego osoby, kt贸re przechodz膮 na diet臋 bezglutenow膮, powinny zasi臋gn膮膰 porady do艣wiadczonego dietetyka. W przeciwnym razie rezygnacja z produkt贸w zawieraj膮cych gluten mo偶e wi膮za膰 si臋 z niedoborami pokarmowymi i zwi臋kszonym ryzykiem m.in cukrzycy czy chor贸b sercowo-naczyniowych.

Poniewa偶 dieta bezglutenowa cz臋sto by艂a przedmiotem zainteresowania badaczy, przeprowadzono wiele analiz dotycz膮cych jej jako艣ci oraz wp艂ywu na zdrowie pacjent贸w. Niestety du偶a liczba tych bada艅 wskazuje na wyst臋powanie niedobor贸w wybranych witamin i mikroelement贸w (najcz臋艣ciej witaminy D oraz witamin z grupy B, w tym B9 i B12, wapnia czy 偶elaza) u os贸b eliminuj膮cych gluten. Wszystkie te sk艂adniki od偶ywcze s膮 niezwykle wa偶ne w przypadku pacjent贸w cierpi膮cych na autoimmunologiczne zapalenie tarczycy [10].

Ze wzgl臋du na dane literaturowe, kt贸re wskazuj膮 na niedobory pokarmowe wyst臋puj膮ce u os贸b przebywaj膮cych na diecie bezglutenowej, decyzja o jej zastosowaniu bez wyra藕nych wskaza艅 medycznych jest ryzykowna [11]. Odpowiednie zbilansowanie diety bezglutenowej jest trudniejsze ni偶 dobre skomponowanie jad艂ospisu uwzgl臋dniaj膮cego produkty zawieraj膮ce ten sk艂adnik. Jest to zwi膮zane przede wszystkim z mniejsz膮 dost臋pno艣ci膮 bezglutenowych produkt贸w zbo偶owych.

Spo偶ywane cz臋sto przez osoby na diecie bezglutenowej produkty na bazie skrobi pszennej pozbawionej glutenu, kukurydzy czy ry偶u s膮 natomiast mniej warto艣ciowe, je艣li chodzi o zawarto艣膰 sk艂adnik贸w od偶ywczych w por贸wnaniu np. z produktami pe艂noziarnistymi zawieraj膮cymi gluten [12].

Warto tak偶e podkre艣li膰, 偶e produkty zbo偶owe odgrywaj膮 istotn膮 rol臋 w profilaktyce nowotwor贸w przewodu pokarmowego, cukrzycy, oty艂o艣ci oraz chor贸b uk艂adu kr膮偶enia. Aktualne dane wskazuj膮, 偶e bardzo wa偶nym czynnikiem (wa偶niejszym ni偶 niskie spo偶ycie t艂uszczu) w przeciwdzia艂aniu chorobom uk艂adu kr膮偶enia jest wysokie spo偶ycie b艂onnika pokarmowego [13].

Cz臋sto osoby, kt贸re s膮 na diecie bezglutenowej z wyboru, stosuj膮 diet臋 bezglutenow膮 tylko z nazwy. W ich codziennym planie 偶ywieniowym znajduj膮 si臋 bowiem produkty w rzeczywisto艣ci zawieraj膮ce gluten. Pami臋tajmy, 偶e ca艂kowicie wolne od glutenu s膮 wy艂膮cznie te produkty, kt贸re oznaczone s膮 znakiem przekre艣lonego k艂osa. Wiele naturalnie wolnych od glutenu produkt贸w jest nim zanieczyszczonych w trakcie procesu produkcyjnego [14]. Gluten znajdziemy wi臋c nie tylko w pieczywie, ale te偶 w przyprawach, mi臋sie, w臋dlinie, suszonych owocach itp. Takie ograniczenie glutenu to niestety za ma艂o w przypadku os贸b z celiaki膮, gdzie konieczna jest ca艂kowita rezygnacja nawet ze 艣ladowych ilo艣ci tego sk艂adnika pokarmowego. Dlatego zanim przejdziemy na diet臋 bezglutenow膮, warto wykona膰 badania w kierunku celiakii.

Choroba Hashimoto a nietolerancja laktozy

Badania naukowe potwierdzaj膮, 偶e u os贸b z nietolerancj膮 laktozy eliminacja tego cukru z diety znacz膮co wp艂ywa na popraw臋 przyswajania tyroksyny, a co za tym idzie 鈥 pozwala na obni偶enie TSH bez zmiany dawki hormonu lub wr臋cz zmniejszenie tej dawki. Dlatego je艣li chorujesz na Hashimoto, warto r贸wnie偶 rozwa偶y膰 diagnostyk臋 w kierunku nietolerancji laktozy. Nietolerancja laktozy najcz臋艣ciej spowodowana jest istnieniem pewnego wariantu genu LCT, kt贸ry odpowiada za zmniejszon膮 produkcj臋 enzymu laktaza (trawi膮cego cukier mleczny, czyli laktoz臋). Z tego powodu mo偶esz wykona膰 test genetyczny w kierunku tego w艂a艣nie wariantu. Innym rozwi膮zaniem jest wodorowy test oddechowy.

Osoby spo偶ywaj膮ce mleko i jego przetwory powinny si臋ga膰 przede wszystkim po te produkty, kt贸re s膮 jak najmniej przetworzone. Zawieraj膮 one pe艂nowarto艣ciowe bia艂ko, witaminy i sk艂adniki mineralne, a tak偶e jod. Jego zawarto艣膰 w mleku pochodz膮cym od kr贸w hodowlanych w r贸偶nych wojew贸dztwach waha si臋 od 63,8 do 173,8 mg/L [15].

Zalecenia 偶ywieniowe w chorobach tarczycy – dieta w niedoczynno艣ci tarczycy

Dieta w przypadku niedoczynno艣ci tarczycy powinna by膰 przede wszystkim odpowiednio zbilansowana i urozmaicona. Powinni艣my stanowczo unika膰 diet restrykcyjnych i bardzo nisko kalorycznych, poniewa偶 powoduj膮 one zmniejszenie aktywno艣ci tarczycy [16].

Ustalaj膮c diet臋 w chorobie tarczycy, punktem wyj艣cia powinny by膰 Twoje dotychczasowe nawyki 偶ywieniowe. Warto si臋gn膮膰 po pomoc do艣wiadczonego dietetyka, kt贸ry b臋dzie m贸g艂 skorygowa膰 obecny spos贸b 偶ywienia. Wielu pacjent贸w czytaj膮c o leczeniu tarczycy diet膮, wprowadza nagle rewolucj臋 偶ywieniow膮. Rezygnuj膮 ze wszystkiego, co do tej pory jedli i zaczynaj膮 komponowa膰 sw贸j jad艂ospis z ca艂kiem nowych produkt贸w. Taka dieta jest bardzo trudna do utrzymania, dlatego przewa偶nie po kilku tygodniach pacjenci wracaj膮 do dawnego sposobu 偶ywienia.

Korzy艣ci wynikaj膮ce z modyfikacji dotychczasowej diety to przede wszystkim:

  • zmniejszenie nasilenia stanu zapalnego,
  • redukcja ryzyka chor贸b dieto-zale偶nych,
  • wi臋ksza efektywno艣膰 stosowanej farmakoterapii,
  • poprawa samopoczucia.

Warto艣膰 energetyczna diety powinna by膰 zawsze dostosowana do p艂ci, wagi, wzrostu oraz aktywno艣ci fizycznej pacjenta.

Wa偶ne sk艂adniki od偶ywcze w diecie pacjenta z niedoczynno艣ci膮 tarczycy

W przypadku chor贸b tarczycy bardzo wa偶ne jest dostarczenie organizmowi kilku kluczowych sk艂adnik贸w od偶ywczych. Najwa偶niejsze s膮:

  • Jod 鈥 jest niezb臋dny do produkcji hormon贸w tarczycy. Jego 藕r贸d艂ami s膮 m.in. makrela, ma艂偶e, dorsz, ostrygi, otr臋by, s贸l jodowana, wody mineralne oraz czerwone wino. Niewskazana jest rutynowa suplementacja jodem.
  • Selen 鈥 jest sk艂adnikiem enzymu dejodynazy i uczestniczy w przemianie tyroksyny do trijodotyroniny (T3). Niedob贸r tego sk艂adnika powoduje mniejsze przyswajanie jodu, zmniejszone wytwarzanie T3 oraz mo偶e doprowadzi膰 do oksydatywnego uszkodzenia tarczycy. Z uwagi na to, 偶e selen wyst臋puje w organizmach wraz z bia艂kiem, du偶膮 zawarto艣膰 tego pierwiastka maj膮 produkty z du偶膮 ilo艣ci膮 bia艂ka takie jak: mi臋so, ryby, podroby, owoce morza, mleko i jego przetwory, dro偶d偶e, pieczywo. Niewielkie ilo艣ci selenu znajduj膮 si臋 w warzywach i owocach 鈥 z wyj膮tkiem czosnku, grzyb贸w i ro艣lin str膮czkowych. Nale偶y jednak pami臋ta膰, 偶e ilo艣膰 selenu w grzybach jest uzale偶niona od zawarto艣ci selenu w glebie, w kt贸rej ros艂y. Mieszka艅cy Polski zapotrzebowanie na selen pokrywaj膮 przede wszystkim poprzez spo偶ycie mi臋sa, zbo偶a i produkt贸w mlecznych [17].

UWAGA! Powszechnie m贸wi si臋 o tym, 偶e bogatym 藕r贸d艂em selenu s膮 orzechy brazylijskie. Niestety okazuje si臋, 偶e mog膮 one zawiera膰 od 8 do 219 mcg selenu w zale偶no艣ci od gleby, na jakiej by艂y uprawiane. Orzechy brazylijskie dost臋pne w Polsce pochodz膮 g艂贸wnie z Boliwii i Peru i 鈥 jak si臋 okazuje 鈥 zawieraj膮 bardzo ma艂o tego pierwiastka: 8,83 mcg w jednym orzechu.

  • 呕elazo 鈥 niski poziom 偶elaza w organizmie mo偶e skutkowa膰 obni偶onym poziomem hormonu T3 i wzrostu TSH [18]. Bogatymi 藕r贸d艂ami 偶elaza s膮 przede wszystkim mi臋so, nasiona lnu, pestki dyni, otr臋by pszenne, mak, sezam, 偶贸艂tka jaj oraz pistacje.
  • Cynk 鈥 jest kluczowy dla prawid艂owej pracy tarczycy. Znajdziemy go m.in w zarodkach pszennych, nasionach lnu, pestkach dyni itp.
  • B艂onnik pokarmowy 鈥 poprawia motoryk臋 jelit, zwi臋ksza mas臋 stolca oraz cz臋stotliwo艣膰 jego oddawania.

Zalecenia 偶ywieniowe w chorobach tarczycy

Dieta a wch艂anianie tyroksyny

Prawid艂owe przyswajanie tyroksyny jest podstaw膮 skutecznej farmakoterapii.

To poprawia wch艂anianie leku:

  • przyjmowanie leku przynajmniej godzin臋 przed 艣niadaniem,
  • przyjmowanie leku rano,
  • witamina C.

To pogarsza wch艂anianie leku:

  • kawa,
  • soja,
  • sok grejpfrutowy,
  • b艂onnik,
  • wsp贸艂wyst臋puj膮ca celiakia,
  • nietolerancja laktozy,
  • zaburzenia 偶o艂膮dkowo-jelitowe [15].

Zobacz te偶: Choroba Hashimoto a dieta

殴r贸d艂a:

[1] K. Pastusiak, J. Micha艂owska, P. Bogda艅ski. Post臋powanie dietetyczne w chorobach tarczycy. Forum Zaburze艅 Metabolicznych 2017;8(4):155.

[2]聽E. Zakrzewska, M. Zegan, E. Michota-Katulska, Zalecenia dietetyczne w niedoczynno艣ci tarczycy przy wsp贸艂wyst臋powaniu choroby Hashimoto, 鈥濨romatologia i Chemia Toksykologiczna鈥 2015, XLVIII, 2, s. 119.

[3] K. Pastusiak, J. Micha艂owska, P. Bogda艅ski. Post臋powanie dietetyczne w chorobach tarczycy. Forum Zaburze艅 Metabolicznych 2017;8(4):158.

[4] E. Zakrzewska, M. Zegan, E. Michota-Katulska. Zalecenia dietetyczne w niedoczynno艣ci tarczycy przy wsp贸艂wyst臋powaniu choroby Hashimoto. BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. 鈥 XLVIII, 2015, 2, str. 123

[5] E. Zakrzewska, M. Zegan, E. Michota-Katulska. Zalecenia dietetyczne w niedoczynno艣ci tarczycy przy wsp贸艂wyst臋powaniu choroby Hashimoto. BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. 鈥 XLVIII, 2015, 2, str. 121

[6] Roy A, Laszkowska M, Sundstr枚m J, et al. Prevalence of Celiac Disease in Patients with Autoimmune Thyroid Disease: A Meta-Analysis. Thyroid. 2016; 26(7): 880鈥890.

[7], [8] A. Ratajczak A, Moszak M, Grzymis艂awski M. Zalecenia 偶ywieniowe w niedoczynno艣ci tarczycy i chorobie Hashimoto. Piel臋gniarstwo i zdrowie publiczne 2017;7(4)309

[9],聽[10], [11], [12], [14] Rybicka I., Gliszczy艅ska-艢wig艂o A. Niedobory sk艂adnik贸w od偶ywczych w diecie bezglutenowej. Probl Hig Epidemiol 2016, 97(3): 183-186

[13] http://www.endokrynologia.net/tarczyca/hashimoto-ci%C4%85g-dalszy#Dieta_w_Hashimoto聽dost臋p: 5.09.2018.

[15], [16] Pastusiak, J. Micha艂owska, P. Bogda艅ski. Post臋powanie dietetyczne w chorobach tarczycy. Forum Zaburze艅 Metabolicznych 2017;8(4):157.

[17], [18] Pastusiak, J. Micha艂owska, P. Bogda艅ski. Post臋powanie dietetyczne w chorobach tarczycy. Forum Zaburze艅 Metabolicznych 2017;8(4):158.

Belowski, Hashimoto ci膮g dalszy. Dieta w Hashimoto, Endokrynologia. Poradnik dla pacjent贸w,

Autor: zdrowatarczyca.info | Zdj臋cie:聽Syda_Productions/depositphotos.com

Ten artyku艂 jest chroniony prawami autorskimi.聽Niedopuszczalne jest zwielokrotnianie, modyfikowanie, publiczne odtwarzanie i / lub udost臋pnianie Serwisu, jego cz臋艣ci, materia艂贸w w nim zamieszczonych i / lub ich cz臋艣ci, za wyj膮tkiem przypadk贸w wskazanych w obowi膮zuj膮cych w tym zakresie przepisach prawa.


Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany.