Niedoczynno艣膰 tarczycy – subkliniczna, pierwotna i wt贸rna

niedoczynno艣膰 tarczycy subkliniczna pierwotna i wt贸rna

Niedoczynno艣膰 tarczycy to choroba spowodowana niedoborem hormon贸w tarczycy, kt贸ra prowadzi do spowolnienia metabolizmu. U ponad 90% os贸b z niedoczynno艣ci膮 tarczycy przyczyn膮 jest choroba Hashimoto. Musimy r贸wnie偶 wiedzie膰, 偶e istnieje kilka typ贸w niedoczynno艣ci: subkliniczna, pierwotna i wt贸rna.

Spis tre艣ci:
Subkliniczna niedoczynno艣膰 tarczycy
Pierwotna niedoczynno艣膰 tarczycy
Wt贸rna niedoczynno艣膰 tarczycy
Jakie badania wykona膰 przy podejrzeniu niedoczynno艣ci tarczycy?

Autor: Magdalena Kornacka, dietetyk

Subkliniczna niedoczynno艣膰 tarczycy

Subkliniczna niedoczynno艣膰 tarczycy jest naj艂agodniejsz膮 form膮 nieprawid艂owo艣ci. W badaniach krwi TSH znajduje si臋 w granicach 3-10, Ft3 i Ft4 mieszcz膮 si臋 w granicach warto艣ci referencyjnych, natomiast st臋偶enie cholesterolu ca艂kowitego w osoczu i frakcji LDL jest podwy偶szone.

Tarczyca nadal jest zdolna do kompensowania niedobor贸w i produkcji hormon贸w, natomiast pacjenci zg艂aszaj膮 wiele objaw贸w typowych dla niedoczynno艣ci tarczycy. Przeciwcia艂a anty-TPO oraz anty-TG s膮 zwykle wy偶sze, poniewa偶 zwi臋ksza si臋 proces zapalny tarczycy.

Pierwotna niedoczynno艣膰 tarczycy

Pierwotna niedoczynno艣膰 tarczycy to klasyczna forma niedoczynno艣ci, w kt贸rej TSH wynosi ponad 4 wed艂ug wytycznych laboratoryjnych, a wolne hormony znajduj膮 si臋 w dolnych granicach warto艣ci referencyjnych lub poni偶ej tych warto艣ci. Tarczyca przestaje spe艂nia膰 swoje funkcje, stopie艅 zniszczenia jest na tyle du偶y, 偶e nie jest ju偶 zdolna do wytwarzania hormon贸w.

Przyczyn膮 pierwotnej niedoczynno艣ci jest uszkodzenie tego gruczo艂u przez:

  • choroby autoimmunologiczne (np. Hashimoto, zapalenia poporodowe),
  • niedob贸r jodu,
  • nadmiar jodu,
  • u偶ywanie niekt贸rych lek贸w (np. lit czy interferon),
  • zbyt du偶膮 dawk臋 lek贸w hamuj膮cych prac臋 tarczycy,
  • defekty w enzymach, kt贸re powoduj膮 brak powstawania hormon贸w tarczycy lub oporno艣膰 receptor贸w na hormony tarczycy,
  • wrodzon膮 niedoczynno艣膰 tarczycy u dzieci,
  • napromieniowanie przy leczeniu nowotwor贸w,
  • wyci臋cie tarczycy 鈥 jednego lub obu p艂at贸w,
  • leczenie jodem radioaktywnym przy nadczynno艣ci tarczycy.

Podczas konsultacji dietetycznych pacjenci zg艂aszaj膮 najcz臋艣ciej:

  • os艂abienie i ci膮g艂e zm臋czenie mimo wystarczaj膮cej ilo艣ci snu,
  • 艂atwe zi臋bni臋cie i nietolerancj臋 zimna,
  • zaburzenia trawienia,
  • szorstkie 艂okcie i kolana,
  • wypadanie w艂os贸w,
  • zwi臋kszenie masy cia艂a,
  • obrz臋ki ko艅czyn,

a tak偶e czuj膮 si臋 oci臋偶ali. Inne objawy to impotencja, zaburzenia miesi膮czkowania oraz obni偶ony nastr贸j.

Wt贸rna niedoczynno艣膰 tarczycy

Wt贸rna lub trzeciorz臋dowa niedoczynno艣膰 tarczycy 鈥 charakteryzuj膮 j膮 niskie st臋偶enia TSH, Ft3 i Ft4, a objawy s膮 podobne do obecnych w pierwotnej niedoczynno艣ci tarczycy. Trzeciorz臋dowa niedoczynno艣膰 tarczycy wyst臋puje rzadko, a przyczyn膮 jest najcz臋艣ciej:

  • guz podwzg贸rza lub okolic,
  • sarkoidoza,
  • przerwanie ci膮g艂o艣ci szypu艂y przysadki (wypadki, operacje),
  • udar podwzg贸rza.

Poziom TSH jest prawid艂owy lub obni偶ony, a charakterystyczny jest niedob贸r tyreoliberyny (TRH).

Jakie badania nale偶y wykona膰, je艣li istniej podejrzenie niedoczynno艣ci tarczycy?

W pierwszej kolejno艣ci oznaczenie TSH, Ft3 i Ft4:

  • Eutyreoza (stan prawid艂owej funkcji tarczycy) 鈥 TSH, Ft3 i Ft4 w normie.
  • Subkliniczna niedoczynno艣膰 tarczycy 鈥 TSH podwy偶szone, Ft3 i Ft4 w normie.
  • Pierwotna niedoczynno艣膰 tarczycy 鈥 TSH znacznie powy偶ej normy, Ft3 i Ft4 poni偶ej normy.
  • Wt贸rna lub trzeciorz臋dowa niedoczynno艣膰 tarczycy 鈥 TSH poni偶ej normy lub w normie, Ft3 i Ft4 poni偶ej normy.

Dodatkowymi badaniami, jakie mog膮 pom贸c w postawieniu prawid艂owej diagnozy, s膮:

  • anty-TPO i anty-TG,
  • poziom hemoglobiny,
  • cholesterol ca艂kowity,
  • aminotransferazy,
  • jonogram,
  • oznaczenie wapnia i cynku,
  • oznaczenie witaminy D3,
  • oznaczenie poziomu witaminy B12 i kwasu foliowego.

USG tarczycy jest pomocnym badaniem obrazowym wspieraj膮cym diagnostyk臋 tarczycy.


Autor:聽Magdalena Kornacka, dietetyk

Absolwentka Wy偶szej Szko艂y Nauk Spo艂ecznych w Lublinie na kierunku Dietetyka oraz Uniwersytetu Jagiello艅skiego na Wydziale Lekarskim, kierunek 呕ywienie Kliniczne. Zawodowo zwi膮zana z Krapkowickim Centrum Zdrowia, gdzie kieruje i nadzoruje Poradni膮 Chor贸b Metabolicznych i Bariatrii. Wi臋cej

殴r贸d艂a:

P. Gajewski, A. Szczeklik, Interna Szczeklika 鈥 podr臋cznik chor贸b wewn臋trznych 2016, Krak贸w 2016.

E. Ptak, P. Ihnatowicz, Rozszyfruj swoj膮 krew, 2017.

M. Gietka-Czernel, Post臋py w laboratoryjnej diagnostyce czynno艣ci tarczycy, 鈥濸ost臋p Nauk Medycznych鈥 2008, s. 83-91.

聽Zdj臋cie:聽Ivan Shidlovski/123rf.com

Ten artyku艂 jest chroniony prawami autorskimi.


Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany.