Selen w chorobach tarczycy

selen a tarczyca

Selen pe艂ni w naszym organizmie wiele wa偶nych funkcji. Pierwiastek ten jest odpowiedzialny mi臋dzy innymi za tworzenie i rozk艂ad hormon贸w tarczycy. Czy suplementacja selenem mo偶e pom贸c pacjentom chorym na Hashimoto? Jaki zwi膮zek maj膮 selen a tarczyca? Zapraszamy do lektury artyku艂u.

Jaka jest rola selenu w organizmie?
Selen a tarczyca 鈥 rola selenu w czynno艣ci tarczycy
Selen w diecie
Jakie s膮 skutki niedoboru i nadmiaru selenu
Selen w suplementach
Czy suplementacja selenem mo偶e pom贸c w leczeniu chor贸b tarczycy?
Selen a tarczyca – podsumowanie

Jaka jest rola selenu w organizmie?

Selen (Se) to niemetal, mikroelement ten bierze udzia艂 w wielu procesach fizjologicznych i biochemicznych, kt贸re zachodz膮 w ludzkim organizmie. Selen stanowi centrum aktywne dla reakcji redoks, w wyniku kt贸rych dochodzi do redukcji nadtlenk贸w i dezaktywacji rodnik贸w tlenowych [1]. Jest tak偶e sk艂adnikiem wielu enzym贸w oraz wchodzi w sk艂ad bia艂ek buduj膮cych b艂ony kom贸rkowe, dzi臋ki czemu pe艂ni funkcj臋 stabilizuj膮c膮 w organizmie [8].

Pierwiastek ten odgrywa wa偶n膮 rol臋 w spermatogenezie i wp艂ywa na p艂odno艣膰 u m臋偶czyzn [4], wspomaga tak偶e p艂odno艣膰 kobiet [2]. Ma w艂a艣ciwo艣ci przeciwzapalne i chroni przed starzeniem [13], wp艂ywa tak偶e na uk艂ad immunologiczny, wspomaga detoksykacj臋 organizmu oraz reguluje produkcj臋 hormon贸w tarczycy [8].

Rola selenu w czynno艣ci tarczycy

Jaki zwi膮zek maj膮 selen a tarczyca? Jak si臋 okazuje, pierwiastek ten wyst臋puje w najwi臋kszej ilo艣ci w gruczole tarczowym [3]. Selen jest sk艂adnikiem enzymu dejodynazy, kt贸ry przekszta艂ca tyroksyn臋 (T4) do trijodotyroniny (T3)) i bierze udzia艂 w metabolizmie wydzielanych przez tarczyc臋 hormon贸w [1]. Zawarto艣膰 selenu w diecie mo偶e wi臋c wp艂ywa膰 na prawid艂owe funkcjonowanie gruczo艂u tarczowego.

Selen w diecie

Selen w diecie wyst臋puje w takich produktach spo偶ywczych jak:

  • mi臋so (wieprzowina, wo艂owina, indyk, jagni臋cina),
  • ryby,
  • owoce morza,
  • produkty zbo偶owe,
  • nabia艂 i produkty mleczne,
  • niekt贸re owoce i warzywa (broku艂y, cebula, szparagi).

Podstawowym 藕r贸d艂em selenu s膮 produkty pochodzenia zwierz臋cego. Bogatym 藕r贸d艂em tego pierwiastka s膮 tak偶e orzechy brazylijskie [6].

Selen 鈥 skutki niedoboru i nadmiaru

Niedobory selenu w organizmie wi膮偶膮 si臋 ze zwi臋kszonym ryzykiem rozwoju chor贸b uk艂adu sercowo-naczyniowego [10], mog膮 tak偶e przyspiesza膰 starzenie si臋 organizmu, wywo艂ywa膰 problemy z odporno艣ci膮 oraz przyczynia膰 si臋 do zaburze艅 nastroju [12]. Z kolei nadmiar tego pierwiastka mo偶e by膰 niebezpieczny, z uwagi na jego toksyczne dzia艂anie.

Za bezpieczny zakres spo偶ycia selenu uznano obecnie dawk臋 wynosz膮c膮 55 g, a w przypadku kobiet w ci膮偶y, z uwagi na wi臋ksze zapotrzebowanie – 60 g [15]. Przekroczenie bezpiecznej dawki selenu mo偶e doprowadzi膰 do zatrucia i wywo艂a膰 takie objawy jak: utrata paznokci i w艂os贸w, biegunka, depresja, martwica w膮troby i nerek, 艣lepota, ataksja oraz zaburzenia oddychania [17].

Selen w suplementach

Ilo艣膰 selenu w diecie jest zr贸偶nicowana geograficznie. W wielu populacjach kraj贸w europejskich odnotowano niedobory tego pierwiastka. Tereny Polski nale偶膮 do obszar贸w, w kt贸rych odnotowano nisk膮 zawarto艣膰 selenu w glebie i ro艣linach co sugeruje, 偶e uzupe艂nienie deficytu selenu u pacjent贸w mo偶e wp艂yn膮膰 korzystnie na ich zdrowie [13]. Aby dobra膰 dawk臋 selenu, warto okresowo sprawdza膰 jego poziom w czasie bada艅 kontrolnych.

Czy suplementacja selenem mo偶e wspom贸c leczenie chor贸b tarczycy?

Niedob贸r selenu w diecie wp艂ywa na gorsze przyswajanie jodu, zmniejsza wytwarzanie tr贸jjodotyroniny oraz mo偶e doprowadzi膰 do zaburze艅 czynno艣ci tarczycy [15]. Niskie st臋偶enie selenu mo偶e zwi臋kszy膰 istotnie zachorowalno艣膰 na choroby tarczycy, takie jak autoimmunologiczne zapalenie, czy niedoczynno艣膰 gruczo艂u tarczowego [14] [15]. W przypadku os贸b, kt贸re cierpi膮 z powodu zaburze艅 funkcjonowania tarczycy, suplementacja selenem wydaje si臋 wi臋c zasadna [16]. Czy rzeczywi艣cie tak jest?

Badania dowiod艂y, 偶e podawanie preparat贸w selenu w ci膮偶y zmniejsza cz臋sto艣膰 poporodowego zapalenia tarczycy [7], a u pacjent贸w z Hashimoto Selen suplement obni偶a stan zapalny [5]. Stosowanie selenometioniny mo偶e by膰 korzystne u pacjent贸w z chorob膮 Hashimoto, u kt贸rych stwierdzono odpowiedni poziom jodu przy jednoczesnym niedoborze selenu we krwi [16]. Jak do tej pory nie udowodniono jednak, 偶e suplementacja selenem w tabletkach mo偶e doprowadzi膰 do trwa艂ego ust膮pienia chor贸b tarczycy [18].

Selen a tarczyca – podsumowanie

W chwili obecnej, z powodu niejednoznacznych wynik贸w bada艅 wi臋kszo艣膰 organizacji eksperckich nie zaleca leczenia choroby Hashimoto przy pomocy preparat贸w selenu [18]. Tym bardziej 偶e u os贸b, kt贸re przewlekle stosowa艂y selen w tabletkach, zaobserwowano skutki uboczne 鈥 wyst膮pi艂 u nich wzrost zachorowa艅 na choroby degeneracyjne uk艂adu nerwowego, zaburzenia lipidowe, nadci艣nienie oraz cukrzyca typu 2 [9][11]. P贸ki co, nie ma wi臋c wystarczaj膮cych podstaw, aby przyjmowa膰 selen w innych celach ni偶 profilaktyczne [18].

殴r贸d艂a:

1. Brown KM, Arthur JR. Selenium, selenoproteins and human health: a review. Public Health Nutr 2001; 4: 593-9.
2. Ceko MJ, Hummitzsch K et al. X-Ray fluorescence imaging and other analyses identify selenium and GPX1 as important in female reproductive function. Metallomics 2005; 7, 71鈥82.
3. Katoh Y., Sato T., Yamamoto Y.: Determination of multielement concentrations in normal human organs from the Japanese. Biol. Trace Elem. Res. 2002; 90: 57-70.
4. Kohrle J, Jakob F, Contempre虂 B, Dumont JE: Selenium, the thyroid, and the endocrine
system. Endocrine reviews 2005; 26(7): 944-984.
5. Krysiak R., Okopien B.: The effect of levothyroxine and selenomethionine on lymphocyte and monocyte cytokine release in women with Hashimoto鈥檚 thyroiditis. J. Clin. Endocrinol. Metab. 2011; 96: 2206-2215.
6. Mazokopakis EE, Protopapadakis EE. Recommended dietary selenium intakes and selenium concentrations in nuts. Hell J Nucl Med 2007; 10: 34
7. Negro R, Greco G, Mangieri T et al. The influence of selenium supplementation on postpartum thyroid status in pregnant women with thyroid peroxidase autoantibodies. J Clin Endocrinol Metab 2007; 92: 1263-1268.
8. Papp LV, Lu J, Holmgren A, & Khanna KK. From selenium to selenoproteins: synthesis, identity, and their role in human health. Antioxidants & redox signaling 2007; 9(7), 775-806.
9. Steinbrenner H, Speckmann B, Pinto A, & Sies H. High selenium intake and increased diabetes risk: experimental evidence for interplay between selenium and carbohydrate metabolism. Journal of clinical biochemistry and nutrition 2011; 48(1), 40-5.
10. Stranges S, Laclaustra M, Ji C, Cappuccio FP, Navas-Acien A, Ordovas JM, Rayman M, & Guallar E. Higher selenium status is associated with adverse blood lipid profile in British adults. The Journal of nutrition 2010; 140(1), 81-7.
11. Stranges S, Sieri S, Vinceti M, Grioni S, Guallar E, Laclaustra M, Muti P, Berrino F, & Krogh V. A prospective study of dietary selenium intake and risk of type 2 diabetes. BMC public health 2010; 564.
12. Vinceti M, Wei ET, Malagoli C et al. Adverse health effects of selenium in humans. Rev Environ Health 2001; 16(4):233-51.
13. Wala K., Zieli艅ski K., Zdrojewicz Z. Rola selenu w patogenezie chor贸b tarczycy. Med. Rodz 2018; 21 (2A): 46-50.
14. Wang W, Xue H, Li Yet al.: Effects of selenium supplementation on spontaneous autoimmune thyroiditis in NOD.H-2h4 mice. Thyroid 2015; 10: 1137-1144.
15. Wu Q, Rayman MP, Lv H et al.: Low population selenium status is associated with increased prevalence of thyroid disease. J Clin Endocrinol Metab 2015; 100: 4037-4047.
16. Zagrodzki P., Kryczyk J. Znaczenie selenu w leczeniu choroby Hashimoto. Post臋py Higieny i Medycyny Do艣wiadczalnej 2014; 68: 1129-1137.
17. Normy 偶ywienia dla populacji polskiej 鈥 nowelizacja, Instytut 呕ywno艣ci i 呕ywienia, Warszawa 2012.
18. http://www.endokrynologia.net/tarczyca/selen-w-chorobach-tarczycy

Autor: Alicja Hudzik | Zdj臋cie: Olga Sadovnikov/123rf.com

Ten artyku艂 jest chroniony prawami autorskimi.聽Niedopuszczalne jest zwielokrotnianie, modyfikowanie, publiczne odtwarzanie i / lub udost臋pnianie Serwisu, jego cz臋艣ci, materia艂贸w w nim zamieszczonych i / lub ich cz臋艣ci, za wyj膮tkiem przypadk贸w wskazanych w obowi膮zuj膮cych w tym zakresie przepisach prawa.


Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany.